• Vechtstraat 22, 8051 JC, Hattem
  • secretariaat@oekraine-projecten.nl
  • januari 28, 2026

Rolstoelenproject – een reisverslag

Rolstoelenproject – een reisverslag

Zo`n half jaar geleden hebben Sándor Kovács, Rob Grafhorst en ik bedacht dat het een goed idee zou zijn om het rolstoelenproject van vorig jaar in Cherson te herhalen, maar nu in Charkiv. Vanwege de vele drones is het niet meer veilig om bij ons contactpersoon Izmael in de buurt van Cherson langs te gaan. Hopelijk wordt deze situatie snel beter. De laatste twee weken kwam echter de reis naar Charkiv ook op losse schroeven te staan omdat er wel erg veel raketten en drones naar beneden kwamen, onze contactpersoon Slavik is op eerste kerstdag omgekomen bij een drone-aanval tijdens het uitvoeren van een evacuatie uit frontgebied. Daarbij ook nog eens de hoeveelheid sneeuw die er gevallen is, en de erg lage temperaturen. -10 overdag en -15 in de nacht, met uitschieters naar -20 graden. 

Gerben Weitkamp

Dag 1, vrijdag 9 januari

Rob en ik reden om 05:00 uur vanuit Dalfsen richting Oekraïne. Het zou flink gaan sneeuwen onderweg, dus reden we via een Zuid-Duitsland waar aanmerkelijk minder sneeuw lag. Schoot mooi op dus. Overnachting was in Tata, Hongarije.

Dag 2, zaterdag 10 januari

We gingen weer vroeg op pad en de sneeuw werd ook meer en meer. Om 12:00 uur waren we bij de grens, om 12:45 waren we er over. Dat was een meevaller en zodoende konden we al mooi op tijd in Szernye zijn om te inventariseren welke stoelen we nog mee wilden nemen naar Charkiv, na overleg hadden we besloten het toch te wagen. Tevens konden we de elektrische rolstoel, die ik op verzoek van Simon Broeksema klaargemaakt had, gaan leveren in Rafajna bij een vrouw Monika genaamd.

Dag 3, zondag 11 januari

In alle vroegte zijn we richting Charkiv vertrokken. De weg viel mee qua sneeuw, maar reizen op de wegen in Oekraïne gaat echt heel langzaam. Overnachting was in Krasnopilka. Onderweg hebben we de beste Soljanka ooit gegeten bij een Georgiër die er een klein restaurant heeft, vorig jaar hebben we hier ook gegeten. Ik voel een traditie aankomen.

 

Dag 4, maandag 12 januari

Na nog weer tien uur rijden kwamen we dan eindelijk aan in Charkiv. We kregen van onze contactpersoon, Valera, een adres door maar er bleken twee bijna identieke straatnamen te bestaan. Zodoende waren we helemaal naar het noorden van de stad gereden. Tot overmaat van ramp was er op dat moment ook een dreiging dat er drones aankwamen en de Oekraïners “jammen” dan het GPS-signaal waardoor we ineens in Lima (Peru), zaten. Niet heel handig om mee te maken in een vreemde stad, in het donker, en 15 kilometer van het Russische front. Valera vroeg zich al af of we bij Putin op de koffie gingen.. Uiteindelijk hebben we met hulp van Valera ons hotel gevonden, een klein hotel dat niet in de buurt van een potentieel doelwit ligt. In de avond zijn we met Valera, Lilia de weduwe van Slavik en Vasili, een vrijwilliger die ook goed Engels spreekt, uit eten gegaan. Tijdens het eten hebben we natuurlijk kennis gemaakt en hebben we plannen gemaakt voor de volgende dag.

Eenmaal terug in het hotel snel het bed in om een beetje rust te pakken…. Maar helaas, rond een uur of twaalf ging het luchtalarm af, gevolgd door flinke explosies. Dit heeft zich die nacht nog een aantal keren herhaald. Bij de eerste explosies had ik een flinke hartslag, daarna werd dat minder. Maar echt goed slapen kwam er niet van.

Dag 5, dinsdag 13 januari

In de ochtend bleek dat er een aantal raketinslagen en drone aanvallen geweest zijn op een elektriciteit verdeelstation en op een postsorteercentrum, daarbij zijn mensen omgekomen en gewond geraakt..

Om 08:30 werden we door Valera opgehaald en zijn we richting centrum van de stad vertrokken. Daar hebben we eerst afgesproken bij de veteranenvereniging, voorzitter daarvan is Igor, een lange, bleke man met een grote baard. Hij vertelde ons zijn verhaal. Igor is bij het verdedigen van zijn land door de russen krijgsgevangen gemaakt en heeft in totaal 810 dagen gevangen gezeten. Hij is in deze tijd zwaar toegetakeld en vernederd. Bij een gevangenenruil is hij uiteindelijk vrijgekomen. Bij vrijlating woog hij 60 kg, voor de oorlog was hij 110 kg.

Na dit gesprek togen we richting de burelen van de afdeling volksgezondheid van de Oblast. Een bijzondere dame, die meer oog had voor hoe alles op de foto kwam dan voor het project (beetje oud sovjet gedrag), stond ons te woord. Haar assistente, een dame met tikkie meer passie voor het werk ging later met ons op pad. In het overleg bespraken we hoe één en ander aan te pakken. Idee was om bij de zwaarste gevallen te beginnen, namelijk bij de veteranen met twee beenamputaties.

Rob en ik zaten wel een beetje in de rats over hoe we de rolstoelen, met name de elektrische rolstoelen, zouden aantreffen. Het is hier echt heel koud in de winter, en daar houden accu`s echt niet van. Maar gelukkig stond alles er redelijk bij en waren er geen accu`s kapot gegaan. Zodoende konden we de bus volladen en op pad gaan. We hebben op deze dag 3 mannen kunnen bezoeken, twee adressen waren revalidatiecentra, het laatste adres een soort van veteranenvereniging. Met name de tweede man, een jonge kerel, jaar of dertig, met de naam Sergej was echt blij met zijn Magic Mobility V6. Hij zag zichzelf al door de sneeuw crossen met deze stoel. Mooi om mee te mogen werken om zulke mannen weer mobiel te maken.

Aan het einde van de dag zijn we weer met de hele club gaan eten en hebben we plannen gemaakt voor de volgende dag.

Aanmeten rolstoelen bij veteranen

Dag 6, woensdag 14 januari

Afgelopen nacht was gelukkig rustiger. Wel een aantal keren luchtalarm en één explosie in de verte. Deze ochtend werden we door Lilia, Valera en Vasili opgehaald en hebben we een psychiatrische instelling bezocht om dekens te brengen. Deze instelling zit in een oud gebouw op een soort van vervallen industrieterrein. We werden hartelijk ontvangen door de directrice die ons haar afdeling liet zien. Het verhaal van deze instelling is dat hun vorige locatie in bezet gebied lag. Toen de Russen kwamen hadden ze 2,5 dag om te vluchten met hun bewoners, 250 personen, bestaande uit mensen met psychische aandoeningen, mensen met verstandelijke beperking en een 40-tal gevaarlijke TBS-ers. Op één of andere manier hebben ze het gered. De situatie nu in de instelling is slecht qua slaapkamers en toiletvoorzieningen, toch kregen we het beeld dat het personeel echt oog had voor deze mensen, dat hebben we ook wel eens anders gezien.

Toiletvoorziening psychiatrische instelling

Na dit bezoek zijn we bloemen gaan kopen met Lilia en Vasili om vervolgens een bezoek te brengen aan het graf van Slavik, de man van Lilia. Dit bezoek was echt indrukwekkend, ten eerste vanwege de dood van Slavik, we hebben mede namens onze chauffeursgroep bloemen op zijn graf gelegd, maar ook vanwege de hoeveelheid militairen en vrijwilligers die door de oorlog om het leven gekomen zijn. De begraafplaats is één grote zee van Oekraïense vlaggen. Toen wij wegreden zagen we dat er twee militairen begraven werden, er stonden nog vijf lijkwagens met een gesneuvelde militair te wachten. Op zo`n moment kan je alleen maar stil zijn, het is teveel. Toen ik twee dagen later over de telefoon aan mijn vrouw Nandie erover vertelde, hield ik het niet droog. Het is te erg.

We begonnen een beetje race tegen de klok te krijgen en in de opslag stonden nog een heel aantal handbewogen rolstoelen. Geen ziekenfondsstoeltjes, maar goede rolstoelen voor actief gebruik. Er ontstond even een gezonde discussie tussen Rob en mij over hoe deze stoelen een goede bestemming te geven. Uiteindelijk hebben we besloten om deze achter te laten bij het universiteitsziekenhuis in Charkiv. Zij kunnen dan zelf de juiste personen er bij selecteren. De medewerkers hadden net rolstoeltraining gehad, dus dat kwam goed uit.

Leveren rolstoelen ziekenhuis

Toen werd het tijd om de laatste elektrische rolstoel van die dag in te laden en deze te leveren in een dorp net buiten Charkiv. Deze stoel, een compacte stoel, hebben we ingezet bij een jonge man die al 20 jaar, vanaf pubertijd, met een hoge dwarslaesie in een rolstoel zit. Hij was blij dat de mogelijkheden om buiten te kunnen rijden nu wat makkelijker worden.

Vanaf dit dorp reden we in complete duisternis, stroom was weer gestopt, en met -15 graden naar ons hotel in Poltava.

Dag 7, donderdag 15 januari

Gisteravond biertje meer gedronken dan gepland, en nu maar uurtje later dan gepland weer op pad. De reis naar het zuidwesten blijft in de sneeuw en de kou. Oekraïne is ook een erg mooi land. In de avond kwamen we laat aan bij ons hotel in de buurt van Chmelnitski, mooie plaatsnaam om zonder je mond te verrekken uit te spreken.

Dag 8, vrijdag 16 januari

Vandaag wel vroeg op pad. De stroom in het hotel was uitgevallen, was ook bekend dat dit al ging gebeuren, dus hoofdlamp naast het bed en kattenwasje uit de drinkfles. Bij wegrijden gaf de thermometer van de auto -20 aan, dit ging later nog naar -23. Onze diesel vond dat niet erg leuk en ongeveer 5 km voor Chmelnitksi stopte de bus. Gelukkig startte de bus wel weer en konden we een stukje verder rijden. Dit hebben we een keer of vier herhaald voordat we bij een tankstation waren. Sándor gaf aan dat het hem bekend voorkwam en dat nieuwe diesel er bij tanken, wonderen kan doen. Dit klopte inderdaad, ik had nooit kunnen denken dat de atechnische Sándor mij tips zou geven over de auto. Het kan verkeren.. Na wederom véél uren en kilometers kwamen we in de avond aan in Nagy Dobrony.

Dag 9, zaterdag 17 januari

Tegenwoordig hebben veel dorpen in Oekraïne een echte supermarkt, zo ook in Dobrony. Hier hebben Rob en ik boodschappen gedaan voor Edina, een jonge vrouw uit Szernye die in haar leven al veel problemen gehad heeft. Edina heeft laatste jaren twee heupoperaties ondergaan, hierdoor is zij minder mobiel. Sándor, Rob en ik zijn bij haar geweest om een scootmobiel en boodschappen te brengen. Zoals altijd was ze goed gehumeurd en vrolijk. Zij is daarin een echt voorbeeld voor mij, en ik weet zeker dat de mensen die haar kennen dit herkennen.

Ook de rest van de dag was goed gevuld, we hebben boodschappen geleverd bij Shanna en haar drie kinderen, een vluchtelinggezin die veel meegemaakt hebben. Zij worden door diverse mensen uit Hattem en Assen ondersteund. Daarna doorgereden naar Dobrony om samen met de plaatselijke predikant een scoomobiel te leveren bij een man met een beperking. En als laatste een vrieskast gekocht voor een gezin uit Szernye, zij zijn ook aan het begin van de oorlog gevlucht uit de Donbas.

In Oekraïne zelf is ook een enorme vluchtelingenstroom geweest. Ook dit heeft grote maatschappelijke gevolgen, voor de mensen zelf, maar ook voor de regio.
Ondertussen waren Casper en Jens ook op pad in de regio, maar hadden onze wegen nog niet gekruist. Deze avond was de laatste voor Rob en mij in Oekraïne dus hebben we de mannen uitgenodigd om samen naar ons hotel te komen en de belevenissen te delen. Was een goede en ook gezellige avond.

Dag 10, zondag 18 januari

In alle vroegte opgestaan en linea recta naar de grens gereden. Viel qua drukte mee en twee uur later waren we erover. Hotelovernachting was in Leipzig, voor het eerst in anderhalve week een heerlijk dit en stevig matras!

Dag 11, maandag 19 januari

Ook vandaag weer op tijd het nest uit en nu snel naar huis! Om 12:00 uur waren we in Dalfsen. In de afgelopen week hebben we 6400 kilometer gereden en 90 uur samen in het busje gezeten. Maar! Wat kunnen Rob en ik goed samen reizen, werken, praten en heel belangrijk, lachen! Dank je wel Rob. Ook dank aan Sándor voor deze reis en Oksana dat ze haar man voor de zoveelste keer weer met de Nederlanders op pad laat gaan. Ook onze werkgever Sunrise Medical bedankt voor het schenken van de materialen, en het ondersteunen van dit project!

Al met al hebben we weer veel meegemaakt en gezien, sinds het begin van de oorlog was dit de 10e keer dat ik weer in Oekraïne was. De oorlog klemt als het ware als een wurgband om het land, iedere keer een beetje strakker. En een einde lijkt er niet aan te komen, als je het menselijk bekijkt. Het enige wat ons rest is bidden voor vrede en het doorgeven van de vrede die wijzelf mogen ervaren. Uiteindelijk zal de liefde overwinnen!

Wil jij meehelpen met het ondersteunen van onze projecten?
Klik dan op deze link: Doneren – Stichting Oekraine Projecten

Hartelijke groet,
Gerben Weitkamp